"Le Bercail"
W dniu 12 grudnia 1996 roku gościłem w "Le Bercail" gdzie mogłem poznać życie dzieci i zasady chrześcijańskiego sierocińca. Wizyta ta stała się inspiracją do utworzenia w Polsce chrześcijańskiej misji pomocy dzieciom trwale, bądź częściowo pozbawionych rodziny. Pragnę podziękować p. Bossert Francis z Maison Evangelique D'Enfants "Le Bercail" w Guebwiller za udostępnienie materiałów o "Le Bercail" oraz Agnieszce Studnickej z Krakowa za ich przetłumaczenie. W październiku 1999 r. mieliśmy przyjemność gościć grupę z "Le Bercail" z dyrektorem p. Jean Pfilippe Bonnetot. Goście z Francji dzielili sie swoimi doświadczeniami w Dąbrowie Górniczej i Jastrzębiu Zdroju. Spotkanie w Jastrzębiu zostało zorganizowane przez ślaski oddział Stowarzyszenia Zastępczego Rodzicielstwa.
Tłumaczenie informatora i projektu pedagogicznego "Le Bercail"
KOCHAĆ - PRZYJĄĆ - PROWADZIĆ
"Nie wyrzucę za drzwi tego, który do mnie przychodzi." ew. św. Jan 6:37
Historia i teraźniejszość
Ośrodek został ufundowany w 1946 roku przez grupę chrześcijan chcących przyjść z pomocą dzieciom, ofiarom II wojny światowej i manifestujących w ten sposób wdzięczność Bogu za to, że czuwał nad losem ich własnych dzieci, podczas tego morderczego okresu. Dom dla dzieci "Le Bercail" jest więc przede wszystkim wyrazem wiary chrześcijańskiej.
Obecnie "Le Bercail" jest uprawnione do przyjęcia 60 dzieci od 0 do 18 lat w myśl ustawy o ochronie socjalnej dziecka ( ustawa II Kodeksu Rodzinnego i pomocy socjalnej). Dzieci są powierzane opiece "Le Bercail" przez służby pomocy społecznej na rzecz dzieci z departamentu Górnego Renu i z innych departamentów za pośrednictwem sądów dziecięcych lub prywatnie przez ich własnych rodziców. W "Le Bercail" zatrudnionych jest 25 osób na pełny etat, w tym 15 z wykształceniem pedagogicznym. Opiekę nad "Le Bercail" pełni Stowarzyszenie, które skupia ok. 110 osób i 800 rodzin zaprzyjaźnionych z "Le Bercail". Przy "Le Bercail" istnieje rada administracyjna licząca 13 członków. Na terenie sporego parku jest główny budynek z główną kuchnią, aulą, kwaterami dla rodziców i personelu, pięć samodzielnych domów, dwa mieszkania.
Struktura
"Le Bercail" oznacza się swoistą oryginalnością pedagogiczną. Dzieci są podzielone na grupy 7 - 9 osobowe, koedukacyjne i zróżnicowane wiekowo. Rodzeństwa w miarę możliwości zostają razem, Jedynie starsi chłopcy tworzą osobną grupę. Sposób życia jest zbliżony do modelu rodzinnego, co łagodzi przeżycia i stres związany z umieszczeniem w ośrodku.
"Jesteśmy przekonani , że dziecko potrzebuje wzrastać w klimacie zbliżonym do rodzinnego, pełnym ciepła, stałości i bezpieczeństwa, mogąc zasięgać rady, szukać pomocy i być akceptowanym u ojca lub matki, którzy też nie są nastawieni negatywnie i nie mają uprzedzeń." To dlatego każda grupa posiada swojego opiekuna i opiekunkę (jeśli jest to możliwe, powinno to być małżeństwo), którzy mieszkają z dziećmi i dzielą z nimi troski dnia codziennego. Ten model odpowiada szczególnie dzieciom, które nie mogą odnaleźć się w rodzinie zastępczej oraz zapobiega szkodliwym efektom życia w dużej zbiorowości normalnego domu dziecka. "Le Bercail" jest więc instytucją o charakterze rodzinnym gdzie personel czuwa nad ochroną dziecka w trudnych momentach jego życia, zapewniając jego fizyczny i emocjonalny rozwój.
Sześć grup dzieci jest rozmieszczonych w domkach na terenie dwa hektary w miasteczku Gubewiller, siódmy domek znajduje się poza tym terenem. Każda grupa dysponuje niezbędnym wyposażeniem: kuchnia, salon, pralnia, szatnia, pokoje dzieci i pokoje opiekunów odpowiedzialnych za nie. Posiłki są przygotowywane w osobnej, głównej kuchni i rozwożone dla poszczególnych grup. Oprócz tego każdy domek ma własną kuchnię. Nad funkcjonowaniem całego osiedla czuwa służba administracyjna. Ten sposób organizacji pozwala grupom na utrzymywanie dużej autonomii funkcjonowania i wychowania. Na terenie "Le Bercail" jest duży park, który pozwala na czynny odpoczynek na świeżym powietrzu. Dodatkowo jeden dom Towarzystwa w Poët - Laval w regionie Drôme pozwala na przyjęcie 15 dzieci podczas wakacji i zmianę środowiska.
Warunki przyjęcia
Z powodu limitu miejsc, "Le Bercail" przyjmuje jedynie dzieci w wieku mniej niż 14 lat. Pobyt trwa aż do pełnoletności. Po skończeniu 18 lat, młody człowiek, który potrzebowałby przedłużyć pobyt może pozostać jeszcze jakiś czas w "Le Bercail" , w ramach grupy "starszych" lub prywatnie na koszt stowarzyszenia. Ośrodek pomaga swoim wychowankom w znalezieniu pracy. Mimo, że proces przyjęcia powinien być przygotowany powoli aby zminimalizować konsekwencje separacji "Le Bercail" akceptuje szczególne przypadki ofiarowując natychmiastowe przyjęcie dziecka w razie potrzeby. Pobyt w ośrodku może być dłuższy bądź tymczasowy. O ile jest to możliwe, rodzice mogą uczestniczyć w przyjęciu dziecka i w przygotowaniu pobytu dziecka w ośrodku. Co do dzieci powyżej 15 roku życia zawsze pytamy o ich zdanie: czy chcą pozostać w "Le Bercail", czy też wolą przejść do innego ośrodka dla młodzieży.
Cele pedagogiczne
"Le Bercail" stawia sobie za cel dostarczyć dzieciom pomocy materialnej, edukacyjnej, psychologicznej i duchowej w ramach życia pełnego ciepła i miłości i ułatwić w ten sposób ich wejście w społeczeństwo, powrót do poprzedniego miejsca pobytu (dom rodzinny) lub orientacja w kierunku innego modelu pomocy i ochrony. Chodzi o ogólne promowanie swobodnego wyrażania przez dzieci własnego zdania, mówienie o ich potrzebach oraz o czuwanie nad ich harmonijnym rozwojem, jeżeli jest to możliwe z pomocą i we współpracy z ich rodzicami. "Pragniemy zagwarantować równowagę emocjonalną i moralną dziecka zapewniając mu warunki rozwoju dogodne łonie struktury stałej i bezpiecznej." Na bazie potrzeb własnych każdego dziecka określony zostaje luźny projekt dostosowany do indywidualnych cech każdego z nich. Dziecko jest cały czas informowane, uczestniczy w podejmowaniu ważnych dla niego decyzji. "Le Bercail" stara się respektować, pielęgnować więzy rodzinne dziecka, co pomaga w realizacji struktury projektu. Projekt pozwala na rozwój zdolności ułatwiających późniejsze samodzielne wejście dziecka w społeczeństwo. Wszystkie działania oscylują wokół atmosfery przyjaźni, i w klimacie zbliżonym do domu rodzinnego. Pobyt w "Le Bercail" jest bowiem jedynie etapem przed powrotem do własnej rodziny albo przed zaczęciem własnego życia zawodowego. Zaangażowanie osób pracujących w ośrodku i atmosfera miłości chrześcijańskiej w każdej grupie ułatwia dziecku odkrycie dobrodziejstw wiary w Jezusa.
Metody Pedagogiczne:
Jak to już zostało opisane w powyższych paragrafach forma opieki charakterystyczna dla "Le Bercail" - rozmieszczenie w terenie, organizacja pedagogiczna, rozlokowane rodzeństw, atmosfera równowagi i stabilność - ma na celu ochronę dziecka przed niebezpieczeństwami życia w dużej grupie i ułatwia jego rozwój. To dzięki wspólnemu, życiu każdego dnia razem tworzy się między dzieckiem i jego opiekunem wzajemna relacja, która pozwala na rozwój komunikacji werbalnej i niewerbalnej dzięki, której dziecko swobodnie może wypowiadać swoje myśli i czuć się akceptowane.
- specyficzne podejście do małego dziecka
Aby zapewnić integralność fizyczną, emocjonalną i psychiczną małego dziecka, opiekunowie muszą wypełniać w stosunku do niego obowiązki matki i ojca bez których malutkie dziecko nie może się prawidłowo rozwijać. Trzeba mu zapewnić właściwe dla jego wieku bodźce niezbędne dla jego rozwoju.
- specyficzne podejście do starszego dziecka
Wiek przyjęcia jest limitowany najwyżej do 13 roku życia, dzieci wchodzące w okres młodzieżowy mają już za sobą jakiś okres spędzony w "Le Bercail" Każde dziecko przed 16 rokiem życia jest pytane, czy chce zostać w tej strukturze rodzinnej czy woli iść do ośrodka dla młodzieży, To ono samo ma decydować w sprawach dotyczących wychowania. " Chcemy nauczyć dziecko odpowiedzialności we wszystkich aspektach i sprawach z którymi będzie się borykało w przyszłości. Realizowane jest to poprzez aktywne uczestnictwo w życiu grupy, wykonywanie zleconych im prac i obowiązków. Chodzi o przygotowanie dziecka do pełnej samodzielności, powierzając mu realne obowiązki, których trudność ciągle wzrasta. Młody człowiek musi być gotowy do zaakceptowania niewygodnych dla niego prac i obowiązków, gotowy do rozwiązywania niesprzyjających problemów. Ma się nauczyć regularności i zaradności - cech niezbędnych, aby w przyszłości zdobyć i utrzymać pracę. Każdy człowiek nie może żyć jedynie przyjemnościami, powinien zdawać sobie sprawę z trudów jakie musi podjąć aby osiągnąć cel w życiu. (szkoła, rodzina, praca, życie społeczne)
- specyficzne podejście do "siódmej grupy"
Ta grupa różni się od innych ponieważ fizycznie znajduje się poza ogrodzeniem "Le Bercail" i jest bardziej autonomiczna. Jest tam 6 - 7 dzieci i jedno małżeństwo. Pomimo, że charakter tej grupy jest bardziej rodzinny, grupa ta korzysta z pomocy instytucji do której należy.
Personel
W "Le Bercail" zatrudnionych jest 25 osób na pełny etat, w tym 15 etatów z wykształceniem pedagogicznym. [ Dla każdej z par opiekunów, lub do naturalnej rodziny w każdej z grup przydzielona jest pomoc pedagogiczna w postaci ucznia lub studenta szkoły pedagogicznej. Jego zadaniem jest pomoc w odrabianiu lekcji, zabieranie dzieci na spacery, wspólne gry i zabawy. "Le Bercail" podpisuje z takimi osobami kontrakty na okres nie dłuższy niż dwa lata - przypis ] . Codziennie gdy dzieci są w szkole wszyscy pracownicy "Le Bercail" zbierają się razem, aby wysłuchać sprawozdania z aktualnej sytuacji poszczególnych grup. Raz w tygodniu spotykają się opiekunowie, daje to możliwość do wymiany doświadczeń, refleksji pedagogicznych, a także czas na wysłuchanie i analizę różnych informacji. W razie potrzeby zwoływane jest większe spotkanie, na które zaproszeni są: sędzia dziecięcy, służba ochrony dzieci, współpracownicy socjalni, szkolni nauczyciele i pedagodzy, psychiatrzy, pediatrzy itd.
Szkoły, pomoc medyczna i psychologiczna
Dzieci uczęszczają do różnych szkół na terenie Guebwiller począwszy od przedszkola, aż do liceum. "Le Bercail" utrzymuje stały kontakt z tymi szkołami. Opiekunowie kontaktują się z nauczycielami co do pomocy w problemach szkolnej każdej grupy. Od momentu przyjęcia, i w razie potrzeby, dziecko jest pod stałą opieką medyczną i lokalnych specjalistów. Dziecko może korzystać z porad pediatry, dentysty, logopedy, itd. Przebieg leczenia, szczepienia, inne wizyty specjalistyczne wpisywane są do książeczki zdrowia dziecka. Tak samo psycholog "Le Bercail" spotyka się z każdym dzieckiem zaraz po przyjęciu. Inne spotkania odbywają się na prośbę, dziecka, opiekunów lub są prowadzone systematycznie. Rozmowa psychologiczna może być punktem wyjścia dla innych, bardziej specjalistycznych form pomocy np. psychoterapia, co odbywa się poza obszarem "Le Bercail". Psycholog spotyka się z opiekunami dziecka, z którymi rozmawia - ta konfrontacja, często różnych punktów widzenia pozwala na lepszą ocenę dziecka. Psycholog uczestniczy również w ważniejszych spotkaniach personelu.
Kontakt z rodziną
Przeniesienie dziecka do ośrodka może mniej lub bardziej poruszyć jego psychiką. Relacje z rodzicami są więc podtrzymywane i mile widziane, za wyjątkiem poszczególnych przypadków. Nie można pozwolić, aby dziecko odebrało rozstanie jako zerwanie więzi lub kara. Pragniemy włączyć rodziców w wychowanie ich dziecka i zmobilizować ich aby czuli się wzięci pod uwagę przy jego rozwoju. Rodzice są stale komunikowani np. o stanie zdrowia dziecka, postępach w nauce. Są również zapraszani na różne uroczystości i ważne momenty w życiu dziecka. Dążymy również do tego, aby rodzice mogli odwiedzać dzieci, bądź regularnie zabierać je do siebie, najczęściej raz na dwa tygodnie i podczas przerw szkolnych. Co dotyczy wakacji letnich, to przyjeliśmy zasadę, aby dziecko jeden miesiąc było w rodzinie, a jeden na wakacjach w ośrodkach. Pobyt w ośrodku nie jest celem samym w sobie, staramy się w zależności od konkretnego przypadku, albo chronić przed, albo rozwijać relacje rodzinne i możliwość powrotu do domu, również na stałe. Prawdziwy dialog jest więc głównym elementem przygotowań do tego powrotu. Uwaga! Sędzia dziecięcy może zmienić prawo wizyt u dziecka i dziecka u rodziny. Artykuł 375,7 Kodeksu Cywilnego. (prawo francuskie)
Rodziny zastępcze
Nie wszystkie dzieci w "Le Bercail" mają możliwość utrzymywania więzów rodzinnych. Aby te dzieci nie czuły się samotne podczas ferii itp. ośrodek nawiązał kontakt z rodzinami zaprzyjaźnionymi, które zechciały być rodzinami zastępczymi dla tych dzieci. Uczulamy rodziców zastępczych aby byli konsekwentni w ich postanowieniu i kontynuowali relacje nawet po opuszczeniu przez dziecko rodziny, chcemy w ten sposób zaoszczędzić ryzyka nowych rozczarowań. Ta relacja z rodziną zastępczą jest zbudowana na relacji uczuciowej, emocjonalnej i na uwadze poświęcenia dziecku. Każda kandydatura na rodzinę zastępczą jest dokładnie weryfikowana przez specjalne wywiady i rozmowy. Raz w roku wszystkie rodziny zastępcze spotykają się by wspólnie rozwiązywać ewentualne problemy Pracownicy ośrodka mogą, jeśli jest potrzeba, spotykać się indywidualnie z rodzinami zastępczymi.
Relacje z personelem
To tylko dzięki ciągłym konsultacjom, informacjom projekt pobytu dziecka może być przeprowadzony. Wszelkie informacje, zmiany, wypadki, które mają wpływ na pobyt dziecka w ośrodku powinny być zgłaszane personelowi ośrodka. Oprócz głównych zgromadzeń (na których mogą być rodziny zastępcze), tworzy się specjalne raporty dotyczące zmian w wychowaniu dziecka. raporty te są wydawane już trzy miesiące po przyjęciu dziecka, a później raz na rok. Raporty, które są relacją i analizą pobytu dziecka w ośrodku, precyzują również cele jakie obieramy sobie w ich wychowaniu. Również tak często jak to jest potrzebne ekipa pedagogiczna ośrodka jest obecna podczas spotkań, wizyt i głównych zgromadzeń.
Konkluzje
Życzymy sobie aby pobyt dziecka w "La Bercail" był dla niego korzystny i pozwalał na pełny jego rozwój, ewolucję i odnalezienie się w społeczne. W tym celu chcemy uczynić wszystko co możliwe, bo jesteśmy przekonani, że nic, z tego co czynimy, nie jest niepotrzebne lub zbędne. I kiedy dziecko nas opuszcza, może sobie przypominać o wierze pełnej nadziei, która ożywia i której ono samo może doświadczyć
Jezus powiedział:
"Przyszedłem aby ludzie mieli życie i mieli je w obfitości."
ewangelia wg. św. Jana 10:10
Wnioski własne
Znając trudną sytuację polskich osieroconych i porzuconych dzieci, podchodzimy z wielką pokorą i szacunkiem do każdego człowieka, który podejmuje się pracy pomocy tym dzieciom. Ten szacunek kierujemy do istniejących rodzin zastępczych, rodzinnych domów dziecka, kuratorów d/s nieletnich, wychowawców placówek. Znając jednak rolę jaką odgrywają istniejące domy dziecka, pragniemy przyłączyć się do zwolenników wszelkich rodzinnych form opieki nad dziećmi. Z propagowanych przez nas ewangelicznych wartości etyczno-moralnych jasno wynika, że właśnie w rodzinie, w atmosferze zaufania i miłości, każde dziecko może mieć i powinno mieć warunki by wzrastać ku pełnej emocjonalnej i społecznej dojrzałości.
Andrzej Olszewski
"Misja Nadziei"