Nie było powodu, aby odmawiać

Henryk i Małgorzata

Nie było powodu, aby odmawiać

Jesteśmy rodziną zastępczą dla niepełnosprawnego chłopca. Jest to tzw. rodzina terapeutyczna. Chcemy bardzo krótko podzielić się świadectwem, również ze strony naszych starszych dzieci, jak to się dzieje, że nagle rodzina zostaje "rodziną zastępczą". Bo przecież rodzina to nie tylko małżonkowie. W momencie przysposobienia Łukasza mieliśmy już czworo własnych dzieci, dwie dziewczynki i dwóch chłopców, prawie "nastoletnich". Oni również zostali przez nas poproszeni aby napisali coś "od siebie".

Henryk

Zostaliśmy rodziną zastępczą "nagle". Nie zawsze tak być musi, lecz w naszym przypadku tak właśnie było. Na jednym ze spotkań kręgu rodzin Ruchu Domowego Kościoła, w czasie tzw. "dzielenia się życiem", jedna z uczestniczek pracująca w ośrodku adopcyjnym - podzieliła się swoim problemem: "Jest chłopiec. Wspaniały. Siostra zakonna z domu,w którym do tej pory przebywał, poszukuje dla niego rodziny. Niestety - nikt go nie chce! A przecież, dla jego rozwoju zmiana środowiska jest konieczna!"

W czym problem? Czy rzeczywiście tak trudno znaleźć opiekę dla dziecka wymagającego opieki?" -padają pytania (na spotkania naszego "kręgu rodzin" przychodzą 4 małżeństwa). Koleżanka szerzej zarysowała sytuację takich dzieci:

Jest to chłopiec specjalnej troski. Do dziesiątego roku życia nie słyszał. W konsekwencji również nie mówił. Powodem było niewykształcenie się małżowin usznych i części ucha wewnętrznego. Do tego - deformacje czaszki i inne braki "urody ". Jednak po zabiegach chirurgicznych mających na celu rekonstrukcję ucha chłopak zaczyna słyszeć. A wraz z tym również - mówić i rozwijać się. Startuje z 10 letnim opóźnieniem! Nikt go jednak nie chce wziąć, bo... jest brzydki.

Cała sprawa dociera do mojej świadomości. Kilka myśli, w sumie dość prostych. Wydaje mi się, że chyba poradzilibyśmy sobie; mamy odpowiednie wykształcenie, ja nawet jestem fizjoterapeutą, a więc nie byłoby problemów z wykonywaniem ćwiczeń. Małgosia nie pracuje poza domem, a więc jest możliwość opieki. Mamy czworo dzieci, ale począwszy od trzeciego - wydaje nam się, że z każdym następnym jest jakoś łatwiej... Przy ostatnim mieliśmy już sporo pomocy ze strony najstarszych córek. A poza tym (i ta myśl wydała się być dziwnie wyraźna)rodzina z natury jest otwarta na każde życie. To ostatnie zdanie wróciło do świa domości jako treść, z jaką spotkaliśmy się w czasie formacji w kręgu. Rodzina - z istoty swej otwarta na życie... W sumie tych kilka myśli ważyło się we mnie dość krótko. Widziałem, że nie znajdują żadnych argumentów przeciwko, a wszystko przemawia za tym, aby brać poważnie taką właśnie perspektywę: moglibyśmy go przyjąć!

Nie wiem, co wówczas działo się w sercu mojej żony. O tym musi powiedzieć sama. Tym niemniej chcę to jakoś podkreślić ta sprawa mnie zaskoczyła. Ale - byłem wewnętrznie przygotowany do tego, aby się nie sprzeciwić. Nigdy nie szukałbym takiej drogi, a nawet nigdy poważnie o tym nie myślałem. Ale kiedy taka perspektywa stanęła realnie przede mną, to widziałem to tak, jakby była to "moja" droga. Wracam do tego momentu zawsze wtedy, kiedy słyszę zdania w rodzaju: jacy jesteście wspaniali; czworo własnych dzie- ci i jeszcze wzięliście dziecko niepełnosprawne! Otóż to nie było tak! Po prostu - nie odmówiliśmy. Tylko tyle. Może potem było trudniej, ale nie na początku.Wydaje mi się, że dobrze się stało, że ta gotowość na "zgodę" pojawiła się od razu. Czasem myślę, czy jest to nienaturalne czy właśnie naturalne. Musieliby się wypowiedzieć inni na ten temat.

Łukasz najpierw pojawił się w myśli, a potem było pierwsze spotkanie w domu opieki, gdzie przebywał wśród dzieci w większości głęboko niedorozwiniętych. To niezapomniane przeżycie, wręcz trudno o nim coś powiedzieć... Muszę przyznać, że pierwsze spotkanie z Łukaszem wiązało się z jakimś "skurczem" serca. Miał na sobie aparat do korekty kości twarzy i wyglądał dość okropnie. To działa na uczucia. Nie dopuszczam jednak w sobie "estetycznej" oceny spraw i zdarzeń. Co innego widzieć i przeżywać emocjonalnie, a co innego kierować się tymi przeżyciami. Czy kiedy sam będą brzydko wyglądał, to moi bliscy odsuną się ode mnie?

Małgosia

Decyzja, że nasza rodzina się powiększy - zapadła. Naturalne burze niepokoju, wątpliwości, oporów i... jakiś wewnętrzny, nie podlegający dyskusji i emocjom spokój. Głębokie przekonanie, że ten młody, chory człowiek, dziecko, znajdzie się wśród nas, bo tak musi być. Tak w niewytłumaczalny sposób realizować się będzie jakiś plan, Boży plan Miłości. Domagąjący się otwarcia na życie.

Przyszedł i wszystko stało się jasne i proste zarazem. Znalazło się miejsce, nie tylko przy stole. Pojawiła się nowa przestrzeń; nowe relacje, wsłuchanie w inny świat. Świat dziecka, które słysząc niewiele, nie mówiąc, zaczęło nas uwrażliwiać na słowo, jego znaczenie, zawartość. Trzeba się było nauczyć języka migowego, ale też nieźle pogimnastykować głowę, aby wytłumaczyć mu, co to znaczy: "popatrzył głęboko w oczy", bo jego wersja brzmi: ,wpadł w dół", tylko dół jest głęboki. Ale nie tylko język był problemem. Ta sytuacja pozwoliła na nowo, w innym świetle przyjrzeć się domowym zwyczajom, relacjom rodzinnym. Wszyscy stali się bardziej sobie potrzebni. Najmłodsi znaleźli dodatkowe oparcie, starsi mogli dzielić się swoim doświadczeniem i dodawać sobie otuchy.

Poruszona została wyobraźnia. Jak pokazać złożone zjawiska, cały świat przeżyć i wzruszeń, wyjaśnić i ponazywać rzeczy obce "przybyszowi"? Kalectwo i kilkanaście lat w domu dla dzieci specjalnej troski w konfrontacji z naszym życiem było również dla niego wyzwaniem. Po latach przyszedł czas na dyskusję. Zmieniły się odpowiedzi na trudne pytania. Kiedyś było: - Po co chodzisz do szkoły? - Nie wiadomo, różnie. Czemu piszesz w zeszytach? - Na pamiątkę. Dlaczego nie nosisz aparatu słuchowego do spowiedzi? - Bo nie będę podsłuchiwać innych ludzi... Dzisiaj ze swoją konkretną pamięcią Łukasz jest nieodzowną pomocą w budowaniu drzewa genealogicznego rodziny... właśnie rodziny, w której zajął miejsce w sposób naturalny, acz w innym porządku.

Marta

Pamiętam, że po raz pierwszy usłyszeliśmy o Łukaszu kilka lat temu,podczas Wigilii. Tamte święta spędzał w szpitalu, po kolejnej operacji. Bardzo nas to poruszyło, więc każdy ofiarował co miał najlepszego z tego, co znalazł pod choinką. Przygotowaliśmy dla nieznanego chłopca paczkę, która jednak nie zrobiła na nim większego wrażenia, gdyż takich rzeczy miał na co dzień aż za wiele. Dziwił się tylko, że Milky Way nie umie latać jak w reklamie, a normalne życie wygląda inaczej, niż w telewizji. Początki były trochę trudne, zwłaszcza, że Łukasz niewyraźnie mówił. Poza tym przyniósł ze sobą wiele obcych nam przyzwyczajeń i zachowań. Z czasem jednak wszystko się "dotarło". Dziś Łukasz sam z siebie potrafi podzielić się najmniejszym nawet wafelkiem. Nie wyobrażam sobie już naszej rodziny bez niego.

Henryk

Czasem słyszymy pytanie: Czy konsultowaliście to z własnymi dziećmi? Otóż odpowiadam, że nie konsultowaliśmy. Ale też dopowiadam, że znamy swoje dzieci. Nie rozumiem częstej dziś tendencji "partnerskiej", która skłania do konsultowania wszystkiego z dziećmi. Starsze dzieci uczestniczą w życiu rodziców, młodsze uczestniczą w życiu rodziców i starszego rodzeństwa, a te, które przychodzą na końcu, czy to własne, czy to przysposobione, zastają tych, którzy już są, jako otwartych, jako oczekujących. Nikomu tego uczestnictwa nie można odmówić, a zatem: nie ma sensu pytać dzieci o zgodę. Wątpiącym zaś zostawię pytanie: a jeśli dzieci odmówiłyby? Ale też: liczymy się ze zdaniem dzieci i znamy je,znamy ich możliwości. Łukaszowi było potrzebne uczestnictwo i one były w stanie otworzyć się na niego.

Podam przykład. Siostry, od których przyszedł do nas wątpiły: Jak sobie poradzicie? Macie czworo dzieci, a my musimy codziennie 3-4 godziny odrabiać z nim lekcje! Życie pokazało, że my nie "musieliśmy". U nas wszyscy odrabiają lekcje w jednym czasie, pomagając sobie jeśli jest potrzeba. Łukasz chodził do jednej klasy z naszym starszym chłopcem. Ale - nie od niego nauczył się najwięcej! Jego poziom umysłowy był porównywalny z rozwojem naszego młodszego syna. I między nimi właśnie nawiązywały się żywe konwersacje prowadzące do nadrobienia braków w rozumieniu świata. A było co nadrabiać, bo nawet odczytanie godziny z zegara stanowiło problem... Zaobserwowaliśmy, że dzieci są doskonałymi pedagogami. Potrafią dostosować się do swego poziomu. Widzimy to przez kontrast, gdyż - niestety - większość nauczycieli nie ma tej zdolności.

Można śmiać się lub płakać (jak kto woli), kiedy słyszy się, jak nauczyciel mówiąc do Łukasza buduje zdania na wysokim poziomie abstrakcji, nie zdając sobie sprawy, że dziecko niedosłyszące myśli na poziomie konkretnym. Należy je dopiero stopniowo "podprowadzić" wyżej. Liczne rodzeństwo spełnia to zadanie w sposób naturalny i spontaniczny. Nasz Łukasz może z Miłoszem rozmawiać na poziomie konkretnym, z Mateuszem na poziomie swego wieku, a z dziewczynkami - jeszcze nieco wyżej; to już dla niego prawie uniwersytet. "A rodzice?" - zapyta ktoś. My sprawdzamy zadania, niekoniecznie odrabiamy je z nimi, choć czasem taka potrzeba oczywiście zachodzi. Wydaje mi się, że trudniej byłoby nam, gdybyśmy mieli tylko Łukasza.

Nasze doświadczenie pokazuje, że do wychowania potrzebna jest wspólnota, w której bracia i siostry stanowią naturalne środowisko wzrostu.

Jest jednym z przesądów, które gnębią nasze myślenie, że tzw. rodzina wielodzietna musi być niewydolna wychowawczo, bo brak w niej czasu. Niby dlaczego? Inną sprawą jest natomiast czas potrzebny na pielęgnację dziecka niepełnosprawnego, a więc wyjazdy na zabiegi,dowożenie do szkoły, itd. Tych aspektów nie należy ze sobą mieszać.

WRZESIEŃ - PAŹDZIERNIK 2000 r. GŁOS DLA ŻYCIA

"Głos dla Życia"
Magazyn Służby Życiu i Rodzinie
Fundacja "Głos dla Życia"
ul. Forteczna 3;
61-362 Poznań
glos@prolife.org.pl
tel. (0-61) 653 03 91

Magazyn - Głos dla życia;